John R. Searle – Zihin, Dil, Toplum
Dilbilim , Sosyoloji / 25 Kasım 2016

Kitap Adı: Zihin, Dil, Toplum Yazar: John R. Searle Yayıncı: Litera Yayıncılık Temel metafizik: Gerçeklik ve Doğruluk   Evrenle nasıl uyum sağlarız: Biyolojik bir görüngü olarak zihin   Zihnin özü: Bilinç ve yapısı   Bilinç nasıl çalışır: Niyetlilik   Toplumsal evrenin yapısı: Zihin Nesnel bir toplumsal gerçekliği nasıl yaratır?   Dil nasıl işler: Bir insan edimi türü olarak söz söyleme   Anlam ve iletişim   Kurucu kurallar ve sembolizm   Felsefeye giriş   Ateizmin ötesi   Bilincin üç özelliği   Bilincin işlevi   Kuşkuculuk, bilgi ve gerçeklik   Bilinç alanı ve bağlama problemi   Aydınlanma Vizyonu: Gerçeklik ve akledilirliği   Realizme dört meydan okuyuş

Sevan Nişanyan – Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı
Dilbilim / 22 Kasım 2016

Kitap Adı: Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı Yazar: Sevan Nişanyan Yayıncı: Propaganda Yayınları Latince “kalem torbası” anlamına gelen kalamar ile bizim Arapçadan aldığımız kalem aynı kökten gelen iki sözcük. İtalyanca berber saç değil sakal traş eden kişinin adı, barbunya ise aslında “sakallı” demek. Put Buddha’nın Eski Türklerdeki adı, pagoda ise Budist tapınaklarına verilen putkede adının Portekizcesinden Batı dillerine giren bir sözcük. Boğaça “ateşte pişmiş hamurişi” anlamına gelen latince focacia’dan, fueloil’deki fuel ise “yakacak odun” anlamında focalia’dan geliyor. Birincisi İtalyanca, ikincisi Eski Fransızcadan İngilizce yoluyla Türkçeleşmiş. Bukalemun ile pantolonta Eski Yunanca “aslan” sözcüğü saklı. Farsça beygir “yük tutarı”, kevgir “köpük tutarı”, peşkir ise “ön tutan” anlamına gelen bileşik isimler. Sefer, sofra ve misafir Arapça SFR kökünden basit dilbilgisi kurallarına göre türetilmiş üç sözcük. Ayşe, ayyaş ve maaş da aynı basit kurallar uyarınca YŞ kökünden türemişler. İrtica sözcüğü (ve tartışması) Türkçeye 1909’da girmiş. Fransızca ecole’den esintiler taşıyan okul ise Dil Devrimi bünyesinde 1934’te yaratılmış. Sevan Nişanyan’ın bu şaşırtıcı kitabı 1000’i aşkın Türkçe sözcüğün inanılmaz tarihini, esprili ve kolay okunur bir dille anlatıyor, her gün kullandığımız sözcüklerin aralarındaki umulmadık köken ilişkilerini göz önüne seriyor. Elifin Öküzü, geniş bir tarih kültürüne ve titiz bir araştırmaya dayandığı halde okuması keyifli, tüy kadar hafif bir…

Necdet Sakaoğlu – Tanzimat’tan Cumhuriyete Tarih Sözlüğü
Dilbilim , Tarih / 25 Ekim 2016

Kitap Adı: Tanzimat'tan Cumhuriyete Tarih Sözlüğü Yazar: Necdet Sakaoğlu Yayıncı: İletişim Yayınları Geçmişe dönük inceleme ve öğrenme isteklerinin yaygınlaştığı günümüzde zamanı bir bakıma yok yere harcatan ve asıl uğraşıyı duraksatan başlıca çıkmaz, ölü terim ve deyimlerin çözümlenmesi işidir. Önceki kuşaklar, eski dile ve kültüre yakınlıkları oranında bu sıkıntıyı duymamaktaydılar. Dolayısı ile bugün bize demir leblebi gibi gelen birçok şifreyi okurken kavrayıp geçiyorlardı. Toplum hayatındaki hızlı değişmeler, Saltanat’tan Cumhuriyet’e geçiş, devrimler ve özellikle de dilimizin yenileşme süreci, bugün için bir Tanzimat romanının bile özgün diliyle okunup anlaşılabilmesini olanaksız kılmış bulunmaktadır. Bu noktada, fikir ve edebiyat eserlerinin sâdeleştirilmesi akla gelebilir. Ancak daha yoğun ve özgün deyimleri, terimleri içeren değişik alanlarla ilgili kaynakları, arşivleri dolduran milyonlarca belgeyi de aynı şekilde sâdeleştirmek düşünülemez ve Buna gerek de yoktur. En akıllıca çözüm, belirli alanlar ve konular için kullanımı kolay anahtar sözlükler hazırlamak olmalıdır. Bu, denenmiş ve yararı görülmüş bir yoldur. Örneğin Mehmed Zeki Pakalın’ın “Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü” ile bundan özetlenen veya taranan daha küçük çaplı sözlükler, bilim adamlarımızın bile el altında tuttukları başvuru kitaplarıdır. Bizim amacımız da “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi”ne yardımcılık edecek, aynı zamanda 19. yy tarihi ile ilgilenenlere ışık tutacak bir sözlük hazırlamak olmuştur. Tarama çalışmalarımızda, Tanzimat’ın sanat, edebiyat, sağlık, eğitim,…

Hüseyin Namık Orkun – Türk Sözünün Aslı
Dilbilim / 22 Eylül 2016

Kitap Adı: Türk Sözünün Aslı Yazar: Hüseyin Namık Orkun Yayıncı: Türk Dil Kurumu Yayınları Sayfa Sayısı: 36 Türk adı ilk kez, 8. Yüzyıl Çin kaynakları ile Uygur metinlerinde geçmektedir. Bu kaynakların ve araştırmaların bazılarında belirtildiği gibi Türk adı Çin kaynaklarında telâffuz edildiği şekilde, miğfer anlamına gelen Tu-kiüe kelimesinden mi veya Hun/Kun kelimesinden mi yoksa türü-/ türe- kökünden mi gelmektedir. Bu soruların cevabını bulabileceğimiz Türk Sözünün Aslı adlı eser, Türk Dil Kurumu tarafından günümüz yazım kurallarına göre yeniden düzenlenmiştir.